2026/09/21 |
فرهنگی و هنری

بهنام خوش باطن عکاس اردبیلی؛ هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین هنرمند شود

👤 سیما زینالی نصب 👁 146
سپردن کارهای هنری به هوش مصنوعی بدون داشتن علم و دانش کافی در آن حوزه هنری و یا مهندسی صحیح نیست و این تکنولوژی نمی‌تواند جایگزین هنرمند شود و فقط می‌تواند به آن فرد در انجام کارها کمک کند.
با توجه به برگزاری نمایشگاه اشراق در اردبیل به سراغ بهنام خوش باطن از عکاسان برجسته اردبیل و کشورمان در آکادمی نور و نگاه می‌رویم تا بیشتر در مورد او و حضور ایشان در جشنواره‌های مختلف برای اعتلای نام ایران و ایرانی گفتگویی انجام دهیم و چالش‌های موجود در این کار را بررسی کنیم.

ـ خودتان را معرفی می‌کنید.

من بهنام خوش باطن متولد سال ۵۷ در خرمشهر هستم، پدرم در یک شرکت حسابدار بود که بعد از انقلاب دوباره به اردبیل بازگشتیم، تمام مقاطع تحصیلی خود را تا دبیرستان در اردبیل بودم و مهندسی مکانیک سیالات را از دانشگاه ارومیه قبول شدم و تا سال ۷۹ در آنجا حضور داشتم و بعد دوباره به اردبیل برگشتم و هم‌اکنون کارمند دانشگاه علوم‌پزشکی در پست نظارت پروژه‌های بیمارستانی فعالیت دارم.


ـ اگر بخواهید خودتان را در سه کلمه معرفی کنید، آن‌ها چه خواهند بود.

هنر، احساس، حقیقت

ـ به نظر شما مهندسی ساختمان و عکاسی چه نقاط اشتراکی دارند.

تفکرات معنوی من ناشی از یکی از اساتید در دانشگاه به اسم پروفسور مسعود ناصری هست، ایشان اعتقاد عمیقی در بحث مولانا شناسی و ارتباط فلسفه شرق با فیزیک و علم مادی داشتند و می‌گفتند که «همه چیز در دنیا یکی هست» و آشنایی من با ایشان باعث شد که این احساسات و عواطف و هم‌چنین ارتباطات آن با دنیای فیزیک و مکانیک و سیالات برقرار شود.

ایشان بر این باور بود که سیالات ناشی از حرکت ماده در جهان هست و همسان با آن روح هم در حال حرکت هست، هنر زاییده و خلق شده توسط انسان ناشی از حرکت روح انسان است و حرکت روح انسان هم منطبق بر حرکت سیال و فیزیک کوانتوم هست. همچنین بحث آشنایی من با مولانا باعث شد که به هنرهای مختلف منجمله خط، شعر،موسیقی و... بپردازم و بعد نیز کم‌کم به گرافیک و عکاسی ختم شود.

ـ آیا بین نگاه مهندسی و نگاه هنری در عکاسی ارتباطی می‌بینید.

صددرصد، مهندسی و هنر هر دو به نوعی خلق کردن و در نتیجه حاصل زایش جهان‌بینی و ایدیولوژی آن شخص هستند و به نظر من هیچ تفاوتی بین یکدیگر وجود ندارد و بیشتر به روحیات و علاقه آن شخص بستگی دارد، به بیان ساده‌تر نوع نگاه فرد به دنیا هست.

ـ آیا تجربه عکاسی به شما در طراحی و یا اجرای پروژه‌های ساختمانی کمک کرده؟

نمی‌شود گفت به شکل مستقیم ولی طبیعتاً کسی که هنرمند هست، البته بنده خودم را هنرمند نمی‌دانم، قطعاً روح آرامی دارد و این آرامش روح باعث می‌شود که در دنیای مهندسی و ساخت و ساز هم اتفاقات خوبی بیوفتد و از بهم ریختگی فضا و معماری جلوگیری شود.

ـ بیشتر به کدام شاخه عکاسی علاقه دارید و چرا؟

من اگر خودم را عکاس یک رشته خاص معرفی کنم، گرایش من فاین آرت هست که به هنر زیبا اشاره می‌کند و می‌توان گفت که فاصله‌ای بین عکاسی در لحظه، مستند و شاید هم غیر خلاقانه با عکاسی هنری هست.
فاین آرت هم دارای شاخه‌هایی شامل پرتره، فشن و... هست که گرایش من فاین آرت معماری و ترکیب انسان با معماری هست، گاهی به عکاسی طبیعت هم با دید فاین آرتی پرداخته‌ام.

ـ بزرگترین چالش در مدیریت همزمان این دو حرفه چه بوده

خیلی سخت بوده، من صبح‌ها مهندس هستم و بعدازظهرها هنرمند، زندگی کارمندی باعث می‌شود که زمان‌بندی خیلی سخت شود، اما در طول ده سالی که عکاسی را به صورت حرفه‌ای کار می‌کنم سعی کردم تا توازن را به وسیله خواب ظهرگاهی برقرار کنم.

ـ آیا پروژه‌ای داشته‌اید که در آن از توانایی‌های هر دو حرفه به طور همزمان استفاده کنید.

نه، تا حالا همچین چیزی برایم پیش نیامده است. چون پروژه‌های من بیشتر اداری هست بخاطر همین نشده تا دو مورد را با هم تلفیق کرد ولی شاید در آینده به یه چنین موردی پرداختم.

ـ آینده فناوری، هوش مصنوعی و پهپادها را عکاسی و مهندسی ساختمان چگونه ارزیابی می‌کنید.

هر روز با پیشرفت تکنولوژی چالش‌هایی هم به وجود می‌آید و هم می‌تواند کمک حال باشد و هم برعکس عمل کند، کسانی که از تکنولوژی عقب بمانند مطمئنا بخشی از بازار کار و خلق کردن را هم از دست خواهند داد.
من به هوش مصنوعی به دید یک ابزار نگاه می‌کنم و نه به دید یک هنرمند و نه یک انسان، می‌شود از آن استفاده‌های خوبی کرد به شرطی که واقعاً کار و فرهنگ استفاده از آن را بلد باشیم.

سپردن کارهای هنری به هوش مصنوعی بدون داشتن علم و دانش کافی در آن حوزه هنری و یا مهندسی صحیح نیست و این تکنولوژی نمی‌تواند جایگزین هنرمند شود و فقط می‌تواند به آن فرد در انجام کارها کمک کند.

در مورد پهپاد‌ها نیز حدود پنج شش سالی هست که به شکل ابزار در دست عکاسان و مهندسان وجود دارد و می‌تواند کمک شایانی به نگاه بشر انجام دهد و فعلا چالشی در این مورد وجود ندارد، فقط فضای کنونی کشور دست و بال استفاده از آن را بسته و نیاز به مجوز و حریم خصوصی و... هست که باید برای استفاده از آن رعایت بشود.

ـ مهم‌ترین دستاورد و یا پروژه‌ای که به آن افتخار می‌کنید چیست؟

یکی از تجربه‌های من در مسابقات عکاسی که برایم خیلی اهمیت ویژه‌ای دارد، عکسی از مجموعه شیخ صفی هست که در مسابقه میراث فرهنگی زمین که در روسیه برگزار شد، توانستم با آن مقام اول را کسب کنم. بقیه مجموعه مقامات در رزومه هر هنرمندی می‌تواند وجود داشته باشد.

ـ اگر قرار باشد یکی از این دو حرفه را به نسل جوان معرفی کنید، چه نکاتی را برجسته می‌کنید؟

در حقیقت یکی را نمی‌توان معرفی کرد، در استان ما متاسفانه خروجی دانشگاه‌ها در زمینه مهندسی بسیار زیاد هست،
طبق آمار در حال حاضر حدود ۱۵ هزار نفر در نظام مهندسی ثبت نام هستند که تقریباً ۱۰ هزار نفر بیکار هستند و برای این‌همه مهندس بازار کار وجود ندارد.

بنابراین کسانی که وارد این حرفه می‌شنود باید حواسشان جمع باشد و خود را بسیار بالا بکشند تا بتوانند دیده شوند، اما برعکس در دنیای هنر، در تمام رشته‌های هنری از هر نظر دچار کمبود هستیم.

در اردبیل کسانی که به صورت حرفه‌ای و بیزینسی به هنر می‌پردازند بسیار کم هست، در نقاشی، عکاسی، گرافیک، صنایع دستی و شاخه‌های مختلف هنر دچار کمبود نیروی حرفه‌ای هستیم.

ولی در مهندسی ساخت و ساز و پروژه‌های عمرانی هست و به صورت عینی دیده می‌شود ولی هنرمند برای اینکه دیده شود باید خیلی تلاش کند و همچنین مکان‌های خاصی برای دیده شدن هنرمند وجود ندارد، فقط یک مجمومه فدک هست که آن هم دارای ضعف و کمبودهای بسیاری هست.

ـ موفقیت در این دو حرفه را بیشتر استعداد می‌دانید و یا پشتکار

هر دو، شاید مهندسی به استعداد آنچنانی نیاز نداشته باشد و فرد با تلاش و تمرین و پشتکار بتواند حرفه مهندسی را آموزش ببیند و مهندس خوبی شود، مگر اینکه بخواهد شاهکار خلق کند که باید استعداد داشته باشد ولی در هنر طبیعتاً به استعداد نیاز هست.

ـ کدامیک از این دو حرفه بیشتر شخصیت واقعی شما را نشان می‌دهد

هر دو با هم، هیچ کدام نمی‌تواند به تنهایی معرف من باشد.

ـ هنگام عکاسی از یک ساختمان بیشتر به زیبایی آن توجه می‌کنید و یا به اصول فنی سازه‌ای؟

طبیعتاً زیبایی، یک هنرمند بیشتر جذب زیبایی ساختمان می‌شود و زیبایی ساختمان هم قطعا ناشی از نحوه ساخت، هندسه و شالوده آن بنا است و هم‌چنین نگاره‌ها، کاشی‌ها و رنگ‌ها نیز بسیار مهم هستند.

ـ ویژگی‌هایی که گفته شد را چگونه می‌توان در یک عکس به نمایش گذاشت.

هنر را نمی‌توان مثل مهندسی قالب‌بندی کرد ولی مهم‌ترین مقوله ارتباط روحی با فضا هست.

ـ اگر قرار باشد یک بنای تاریخی را ثبت و مستندسازی کنید از کجا شروع می‌کنید؟

ما راوی از یک بنا هستیم و می‌توان این روایت را از ورودی‌ها شروع و نحوه چرخیدن انسان در فضای معماری و اندرونی و برعکس انجام داد. هر دو روش مجموعه‌سازی عکاسی رواج دارد ولی من بیشتر از جزئیات در کارهایم بهره می‌برم.

ـ کدام پروژه و یا عکس بیشترین تأثیر را در زندگی حرفه‌ای شما گذاشته؟

در سال ۹۷ برای اولین‌بار ۷ عکس از مجموعه شیخ کلخوران در جشنواره خیام پذیرفته شد و این باعث علاقه من نسبت به عکاسی شد.

ـ چه چیزی باعث می‌شود یک عکس معماری ماندگار شود.

نگاه خاص و جهان‌بینی هنرمند در خصوص معماری و تلفیق شدن روح آن شخص در فضای معماری

ـ اگر محدودیت مالی وجود نداشته باشد، دوست دارید چه پروژه‌ای را اجرا و یا ثبت کنید.

اگر محدودیت وجود نداشته باشد که هست، بیش از ۵۰۰ قطعه عکس نمایشگاهی از بناهای مختلف ایران برای ادیت و انتشار وجود دارد.

ـ بزرگ‌ترین اشتباهی که در دوران حرفه‌ای خود مرتکب شده‌اید چه بوده و چه درسی از آن گرفته‌اید؟

انتخاب محل زندگی، باید قبول کنیم که این شهر محدود هست و برای پیشرفت اگر در مکان دیگری حضور داشتم احتمالاً موفق‌تر از الان بودم و با چالش‌های وحشتناکی روبرو نمی‌شدم.

ـ آیا تا کنون در شرایط بحرانی و خطرناک در پروژه عکاسی و یا کاری بوده‌اید؟

کاری نه ولی در عکاسی چرا، در طبیعت بکر مثل جزایر هرمز و چابهار چالش‌های خطرناک محیطی زیادی برایم پیش آمده است.

ـ در انتخاب سوژه‌های عکاسی چه معیارهایی برایتان اهمیت دارد؟

در حقیقت نمی‌توان پیش‌بینی کرد تا وقتی حس عکاسی به وجود نیاید نمی‌شود برای آن معیاری تعیین کرد.

ـ اگر قرار باشد تنها یک عکس بگیرید که معرف شخصیت حرفه‌ای شما باشد از چه چیزی عکاسی می‌کنید؟

از رقص سماع

ـ دوست دارید مردم شما را بیشتر به عنوان یک مهندس بشناسند یا هنرمند؟

دوران مهندسی من با ۲۵ سال کار تمام شده و از این به بعد هر فرصتی داشته باشم به هنر خواهم پرداخت.

ـ چه توصیه‌ای برای افرادی دارید که می‌خواهند در کنار یک حرفه فنی فعالیت هنری نیز داشته باشند.

در ابتدا برنامه‌ریزی برای آموزش بعد تمرین و تلاش

ـ اگر فرصت همکاری با یک عکاس مشهور جهان را داشته باشید، چه کسی را انتخاب می‌کردید؟ و دلیل انتخاب شما چیست.

شیوه و نگاه من در دنیا خیلی خاص هست و کسی تا به حال به این روش شاعرانه و عارفانه عکاسی نکرده‌ ولی شخصاً دوست داشتم فرصت بیشتری در ترکیه برای عکاسی از بناها و رقص سماع داشته باشم.


ـ اهداف و برنامه‌های آینده شما

همانطور که می‌دانید ما رویداد اشراق را در دو بخش برگزار کردیم که بخش اول و دوم در تبریز و اردبیل برگزار شد و بخش سوم را هم به احتمال زیاد با آثار هنرجویان برگزار خواهیم کرد.

برگزاری نمایشگاه و ورکشاپ‌های عکاسی در شهر تا جوانان بیشتری با مقوله هنر عکاسی آشنا شوند، امیدوارم بتوانم با آموزش جوانان خلأ ناشی از کمبود هنرمند در اردبیل را پوشش بدهم.

ـ پنج سال آینده خود را چگونه تصور می‌کنید.

در حال ثبت یک موسسه فرهنگی هنری در زمینه عکاسی هستم تا کسانی که به آکادمی نور و نگاه ملحق می‌شوند بتوانند کارهای خوبی در زمینه هنر انجام دهند و جذابیت‌های بصری بیشتری برای مردم به نمایش بگذارند.

به قلم سیما زینالی نسب

ارسال نظر

نظرات کاربران

هنوز نظری برای این خبر ثبت نشده است.